Anjoman Rahsazi Iran

مقام محترم ریاست دفتر فنی معاونت نظارت و راهبردی ریاست جمهوری

با سلام و احترام ضمن آرزوی موفقیت بیشتر برای سرکار و همکاران محترمتان در عرصه سازندگی میهن اسلامی ، پیرو نامه شماره 663 مورخ 18/9/86 که نظریات این انجمن در مورد لزوم وجود فهارس پایه و حرمت گذاری به آن از طرف تهیه کنندگانش بیان گردیده ، ایرادات اساسی به آن در دو قسمت زیر به استحضار میرسد :

2 ـ موارد خاص که در فهارس راه و باند از آن غفلت شده

بنابر دلایلی که به کرات به اطلاع مسئولین محترم رسیده از جمله تغییر نرخ ارز ، چند نرخی بودن آن درگذشته ، واگذاری ماشین آلات به پاره ای از پروژه ها با نرخ کمتری از بازار در یک مقطع محدود ، کرایه ساعتی ماشین آلات در تجزیه بهای فهارس راه و باند را دستخوش نظریات غیر کارشناسی نمود که اثرات زیان بار آن کماکان اثرگذاری و حرمت فهارس پایه را از بین برده و متأسفانه در مقطعی که جناب آقای مهندس تفضلی مقام محترم معاونت فنی وقت سازمان برنامه و بودجه قصد اقدامی در جهت ترمیم معضل بوجود آمده را کرد هدف ایرادات افراد غیر کارشناس و ابن الوقتی قرار گرفتند که منافع ملی کشور را فدای خودنمائی و آرزوهای برآورده نشده خود می کنند .

نتیجه ، جز پائین آمدن کیفیت کارهای اجرائی و تطویل زمان اجرای پروژه ها و عدم رعایت منافع ملی کشور نبود و ازطرفی در پاره ای از کارشناسان و دلسوزان حرفه مهندسی هم این تفکر غیر منطقی بوجود آمده که چاره کار در از بین رفتن فهارس پایه است .

در حال حاضر کرایه ساعتی ماشین آلات در فهارس پایه اکثراً حدود 60 درصد قیمت روز ودر پاره ای از موارد 40 % قیمت روز بازار است . برای مثال در فهرست 86 ، کرایه ساعتی یک لودر150 اسب ( معادل 950 کاترپیلار ) و یک بولدوزر 150 اسب ( معادل D60کوماتسو ) با راننده ، کمتر از60000 ریال در ساعت است . درصورتیکه کرایه کردن یک پیکان با راننده برای یک ساعت به این قیمت میسر نیست .

جالب آنکه مدت چندین سال است مرکز آمار ایران که نهادی دولتی است کرایه ساعتی ماشین آلات را که آمارگیری مربوط به آن در سطح گسترده ای صورت می گیرد تهیه ودراختیار آن دفتر فنی و مسئولین دیگر آن سازمان قراردارند ولی هیچ موقع نتیجه این آمارگیری ها در تهیه فهارس پایه مورد استفاده قرار نگرفته است .

این وضعیت با توجه به سهم تأثیر ماشین آلات در فهارس پروژ ه های عمرانی ، اثراتی متفاوت به شرح زیر دارد :

ردیف	شرح کارها	حدود درصد سهم تأثیر ماشین آلات	حدود درصد کمبود کرایه ساعتی ماشین آلات	درصدپائین بودن فهارس پایه نسبت به نرخهای واقعی روزناشی ازواقعی نبودن کرایه ساعتی ماشین آلات
1	تأسیساتی و تجهیزاتی	3 ـ 2	50	5/1
2	ابنیه	10 ـ 5	50	4
3	راهسازی ، باند فرودگاه و سدسازی	65 ـ 60	50	32

این نکته باید یادآوری شود که دستمزدها هم بطورمعمول 10 تا 20 درصد کمتر از نرخ بازاردر تجزیه بهای فهارس پایه منظور شده اند .

معضل تحویل سیمان و قیر و سایر مصالحی که توزیع آن در انحصار دولت محترم است نیز مشکل اساسی است که خارج از محدوده وظایف آن معاونت است .

ضروریست آن دفتر فنی در مورد این وضعیت با کمک نهادهای صنفی و اطلاعات مرکز آمار ایران گزارش مبسوطی درباره این معضل تهیه نموده و موافقت مسئولین محترم را به منظور لزوم شفاف سازی کارهای خود و اعمال قیمتهای واقعی روز در تجزیه بهای فهارس پایه ، جلب نماید .

جدول زیر نشان دهنده این تفاوت کرایه ساعتی ماشین آلات است :

قیمت واقعی کرایه ساعتی ماشین آلات در سه ماهه چهارم 84 ، در قیاس با مبانی تهیه فهارس پایه 85 توسط

ردیف	شرح	آمارگیری توسط انجمن شرکتهای راه سازی ایران برای سه ماهه چهارم 84	آمارگیری مرکز آمار ایران در نیمه دوم 84	مبانی تهیه فهارس پایه 85 سازمان مدیریت و برنامه ریزی
1	کامیون کمپرسی 10 تن با راننده	90000	100000	53033
2	جرثقيل كفي 5 تن با كاميون 10 تن با راننده	110000	115000	47675
3	لودرچرخ لاستيكي به قدرت حدود 150 اسب بخاربا راننده	115000	128000	57209
4	بیل مکانیکی چرخ لاستیکی یازنجیری به قدرت حدود100اسب بخاربا راننده	120000	130000	66745
5	بولدوزر به قدرت حدود 150 اسب بخار با راننده	185000	198000	52442
6	بولدوزر به قدرت حدود 300 اسب بخار با راننده در سنگ مکانیکی	300000	300000	204566
7	بولدوزر به قدرت حدود 300 اسب بخار با راننده در سنگ انفجاری	300000	300000	119185
8	غلطک ویبره خودرو کمرشکن حدود 10 تن با راننده	75000	110000	57209
9	گریدر 180 اسب بخار با راننده	140000	156000	66745
10	تانکر آب 15000 لیتری با راننده	95000	127000	45767

نرخ کرایه ساعتی ماشین آلات در فهارس پایه بایستی 9/0 نرخ های مرکز آمارایران باشد چون نرخ های مرکز آمار ایران برای سه ماه کرایه می باشد .

2 ـ موارد خاص که در فهارس راه و باند از آن غفلت شده

روسازی جاده ها ( زیر اساس ـ اساس ـ آسفالت ) از موارد بسیار عمده ای هستند که باید نسبت به آنها توجه خاصی مبذول گردد ولی متأسفانه توجه لازم به آنها نشده است . برای روشن شدن موضوع موارد زیر به اطلاع میرسد :

الف : بهترین نوع آسفالت از مصالح سنگی آهکی کوهی تهیه میگردد ولی به دلیل آنکه کارهای مربوطه زمان بر است و قیمت منصفانه آنها پرداخت نمیشود .کارفرمایان ، مشاورین و پیمانکاران از اجرای آن شانه خالی می کنند .

در قطعه یک اراک ـ خمین ، بلاک بیس با سنگ اهکی کوهی اجراء شد . بیندر 50 % ، سنگ آهکی کوهی ،50 % مصالح رودخانه ای و توپکا با 100 % مصالح رودخانه ای و همانطور که میدانید نتیجه بسیار نامطلوب بود .

ب : در محور آزاد شهر به قوچان ، 25 کیلومتر از پاسگاه پلیس راه بجنورد تا20 کیلومتری بجنورد بطرف قوچان ، بعدازقشرهای تقویتی ، 20 سانتیمتر مصالح شکسته کوهی به عنوان قشر ساب بیس ، 15 سانتیمتر مصالح شکسته کوهی به عنوان قشر اساس ، 5/1 سانتیمتر آسفالت سطحی و 5 سانتیمتر بتن آسفالت با مصالح شکسته کوهی آهکی انجام شد و بعد از 15 سال کوچکترین خرابی در آسفالت دیده نشد .

یکی از بهترین روسازی ها در سال 42 تا 46 در محور سیرجان ـ بندرعباس زیر نظارت مهندسین مشاور کامپاکس انجام شد که علاوه بر بیس و ساب بیس ، یک قشر UPPER BASE به ضخامت 10 سانتیمتر با سنگ صد در صد شکسته و ماسه تقریباً شسته صورت گرفت و با دو قشرآسفالت سطحی سالها مورد بهره برداری بود ( ترافیک در آن زمان کمتر بود ) که با انجام یک قشر روکش بتن آسفالت در طی 40 سال گذشته یکی از بهترین جاده های ایران است .

ج : محور قدیم تهران ـ فیروزکوه بعد از قشر ساب بیس رودخانه ای با 20 = SE ، پانزده سانتیمتر اساس قیری ـ 6 ساتتیمتر بیندر ـ 5 سانتیمتر توپکا انجام شد . دو نوبت دیگر هم روکش آسفالت شد ، نتیجه بسیار منفی حاصل گردیده است .

توجه فرمائید همانطور که از اسم آن برمی آید قشر اساس ، اساس پایداری روسازی است و نباید هیچ جاده ای بدون قشر اساس خشک ساخته شود .

د : چند سال پیش در همایش بررسی مسائل راهسازی وزارت راه و ترابری ، جناب آقای دکتر بازرگانان قائم مقام وقت وزارت راه و ترابری فرمودند :

کارشناسان می گویند برای آسفالت اصلح است از مصالح سنگی آهکی کوهی استفاده شود ، نمیدانم چرا معاونت فنی وزارت راه و ترابری این مورد را در اجرای پروژه ها به کار نمیگیرد ؟ در پایان جلسه به ایشان توضیح داده شد که قیمتهای انجام این کارها در فهارس پایه نصف هزینه های مربوط را نیز جبران نمی کندوضرورت دارد این موضوع مورد بررسی قرار گیرد ولی ایشان اظهار داشت : تهیه و درستی قیمتها وظیفه سازمان مدیریت و برنامه ریزی است و متری که دفتر فنی سازمان برنامه و بودجه به مسئولین اجرائی کشورداده است واقعی و برابر 100 سانتیمتر است . این تفکر در کلیه مسئولین اجرائی کشور وجود دارد هـ : در نشریه شماره 101 با توجه به میزان ترافیک ، زمانی SE برای ساب بیس 20 بوده ، زمانی دیگر 25 و حالا 30 و به همینگونه SE قشر اساس 30 بود و حالا 40 ، یعنی کارشناسان در نوشتن شرایط مطلوب و بهینه ، همیشه خوب عمل کرده اند ولی هیچگاه کارشناسان تهیه قیمتها ، قیمت بهینه را مورد توجه قرار ندادند و فراموش کردند که کار بهینه ، قیمت بهینه را می طلبد .

و : امروزه در بین پیمانکاران راهساز ، این موضوع جا افتاده است که در مناقصه طرحهای عمرانی کارهای راه آهن ، می توان 10 تا 15 درصد نســبت به راههای اصلی ، بزرگراه ها وآزاد راه ها قیمت پیشـنهادی کمتری داد . علت پائین بودن قیمت عملیات روسازی این راه ها می باشد .

ز : قیمت آسفالت در بازار که ادارت کل راه و ترابری نیز مشتری عمده آن هستند 40 تا 50 درصد بیشتر از قیمت فهارس پایه مربوطه است و تضمین اقلاً دو ساله کیفیت را نیز به همراه ندارد .

در حال حاضر ، در تهران قیمت یک تن آسفالت بیندرتولید شده از مصالح رودخانه ای که معمولاً مشخصات نشریه فنی 101را ندارند ،

تحویل زیر کارخانه تنی 185000 ریال است ( بدون تضمین دو ساله ) و برای کار مشابه یعنی تولید آسفالت زیر کارخانه و البته با تضمین دو ساله ، پیمانکاران راهساز بر اساس فهرست 86 حداکثر تنی 120000 ریال دریافت می کنند

در نشستی که یک سال پیش در دفتر فنی سازمان مدیریت و برنامه ریزی به منظور بررسی مشکلات قیر و آسفالت برگزار شد ، کارشناسان شرکت نفت پاسارگاد جزوه ای آماری را ارائه دادند که بیان کننده 40 % تفاوت قیمت آسفالت بازار آزاد و قیمتهای پایه بود .

ح : با استفاده از سنگ آهکی کوهی در آسفالت فیلر مورد نیاز آن خود به خود تأمین میشود و نیازی به تهیه و حمل فیلر آهکی و از منابع دور دست و با قیمت بالای آن نیست .

ط : قیمت حمل قیر بطور متوسط دو برابر ارقام فهارس پایه 86 و در زمانهای بحرانی قیمت حمل به حدود 4 برابر قیمت فهارس پایه میرسد .

اینک با ارسال آنالیزواقعی انجام کار تهیه مصالح اساس از سنگ کوهی ویا سنگ رودخانه ای و سنگ قلوه های آن ( فتوکپی پیوست ) ملاحظه میفرمایند که قیمت واقعی آنها طبق مشخصات لازم حدود دو برابر قیمتهای فهارس پایه است .

آیتم فهرست پایه

شرح

قیمت فهرست پایه 86 راه و باند

قیمت واقعی

140402

مصالح اساس رودخانه ای با شکستگی 75 درصد

در دو جبهه ، دانه بندی صفر تا 5/37 میلیمتر

25800

43984

140602

مصالح اساس از سنگ کوهی با شکستگی 100 درصد

در دو جبهه ، دانه بندی صفر تا 5/37 میلیمتر

52500

94036

و این توجه هم ضرورت دارد که SE بعد از کوبیدگی برابر 30 برای حدود نیمی از مصالح رودخانه ای یا مسیل ها امکان پذیر نیست و در این مناطق ضرورت دارد برای قشر زیراساس نیز از مصالح صد در صد شکسته کوهی استفاده شود .

یکی از مواردی که بسیار تعجب برانگیز است موضوع سنگبری ترانشه ها با چکش هیدرولیکی است .

قیمتهائی که قبلاً در جامعه مطرح بود به شرح زیر است :

الف : در پروژه احداث جاده اصلی کرنج ( کارفرما شرکت ملی نفت ایران ـ قرارداد بر مبانی فهرست بهای 85 ) .

اضافه بها به ردیف 030105 ( خاکبرداری در زمین سنگی با هر وسیله مکانیکی بابت استفاده از چکش هیدرولیکی 35200 ریال که اگر آن را با قیمت سنگبری با مواد ناریه مقایسه کنیم این اضافه بها برابر است با
35200

(می بایستی کار در سنگ سیسیلی یا کنگولومری سخت بوده باشد . )

ب : در عملیات تکمیلی قطعه سوم تبریز ـ اهر ( کارفرما وزارت راه و ترابری ـ قرارداد بر مبانی فهرست بهای 85 ) .

قیمت کار مورد توافق 70 درصد ردیف 030704 ( پی کنی با چکش هیدرولیکی ) است که تفاوت قیمت آن را با سنگبری مواد ناریه به سنگبری با مواد ناریه مقایسه کرده می بینیم
15400 - ( 46000 × 7/0 )

110 % = ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

آنالیز واقعی قیمت انجام این کار به پیوست ارسال میشود که آنهم نشان دهنده 170 درصد اضافه بها به سنگبری انفجاری است که در فهرست 86 آن سازمان محترم این اضافه بها برابر 10 % منظور شده است .

این مسئله آنقدر غیر واقعی است که این مطلب را به اذهان متبادر می کند که مقصود آن است که بدون توجه به واقعیت امر ، کارفرمایان محترم فرض کنند که خاکبرداریهای با بولدوزر ، با چکش هیدرولیکی انجام شده و با توجه به اوضاع و احوال پروژه این ده درصد قیمت را به هر حجمی که مورد نظرشان بوده پرداخت نمایند .

با توجه به مراتب بالا ضروریست تا موارد فوق الذکر مورد بررسی جدی قرار گرفته ، اقدام لازم در جهت اعمال قیمتهای واقعی در مبانی فهارس پایه راه و باند بعمل آید .

این انجمن آمادگی خود را برای همکاری صادقانه و کارشناسی شده با آن دفتر فنی محترم اعلام میدارد .

از توجهی که در مورد این نامه مبذول داشته و دستورات مساعدی که صادر می فرمایند قبلاً تشکر میشود .